Horizontale verantwoording digitale toegankelijkheid
Met het verantwoordingsverslag evalueer je hoe je organisatie omgaat met digitale toegankelijkheid: van beleid tot uitvoering.
Een WCAG-audit meet hoe toegankelijk je websites zijn. Maar hoe goed is je organisatie ingericht op toegankelijkheid? Dat breng je in kaart met het verantwoordingsverslag.
Doel van de horizontale verantwoording
Het verantwoordingsverslag is ooit ontstaan als format voor verantwoording in bijvoorbeeld een gemeenteraad of provinciale staten als onderdeel van de jaarlijkse P&C cyclus. Daarin wordt o.a. verantwoording afgelegd over compliance. Als dit ook over digitale toegankelijkheid gebeurt, is het een integraal onderdeel van de bedrijfsvoering en rechtmatigheid waarover het bestuur aan de raad verantwoording aflegt.
Het format is opgesteld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO), samen met een aantal gemeenten en provincies. Het bestaat uit 74 stellingen. Samen geven ze een beeld van twee dingen: welke kanalen je hebt en hoe toegankelijk die zijn, en vooral hoe je organisatie is ingericht om op digitale toegankelijkheid te kunnen presteren.
Daarnaast biedt de horizontale verantwoording ook de kans op gestructureerde zelfevaluatie. Het is niet verplicht om in de P&C cyclus verantwoording af te leggen. Het is voor de organisatie wèl heel fijn om een duidelijke beeld van de stand van zaken te hebben. Je beantwoordt vragen over hoe je organisatie omgaat met digitale toegankelijkheid: van beleid en strategie tot de dagelijkse uitvoering. Het resultaat is een eerlijk beeld van waar je staat en waar je kunt verbeteren.
Eerst intern, dan naar de raad?
In de praktijk gebruiken veel organisaties het verantwoordingsverslag vooral als interne thermometer, en (nog) niet om verantwoording af te leggen aan de raad of provinciale staten. Daar zijn twee redenen voor. Nog maar weinig raden vragen erom. En veel organisaties willen eerst intern orde op zaken stellen voordat ze er extern mee naar buiten treden.
Dat is een prima volgorde. En krijg je wél vragen uit de raad, bijvoorbeeld waarom een deel van de websites niet voldoet, dan heb je met een ingevuld verslag direct een onderbouwd antwoord.
Toegankelijkheid is niet alleen van het webteam
Wie de stellingen doorloopt, ziet al snel dat ze niet alleen over websites gaan. Ze raken beleid, budget, inkoop, leveranciers, documentstromen en bewustwording. Daarmee maakt het verslag zichtbaar dat digitale toegankelijkheid een verantwoordelijkheid van de hele organisatie is, en niet alleen van de mensen die de website beheren.
Dat helpt ook in het gesprek met je management. Je bespreekt prioriteiten langs een lijn die door VNG en IPO is opgesteld, in plaats van langs een eigen lijstje. Zo wordt duidelijk wat de organisatie belangrijk vindt, wat haalbaar is en wat bewust niet wordt opgepakt. Lees ook Grip op je prioriteiten: het accepteer-prioriteer-valideer model.
Waar vind je het?
Ga in het menu naar Toegankelijkheid → Verantwoordingsverslag. Je komt op de verantwoordingslijst.

Hoe werkt het?
De vragenlijst is opgedeeld in secties. Elke sectie behandelt een ander aspect van je toegankelijkheidsorganisatie.
Beleid en strategie
Vragen over het strategische niveau: is er beleid, zijn er doelen geformuleerd, is er budget gereserveerd? Denk aan:
- Heeft de organisatie een visie op digitale toegankelijkheid?
- Is er een strategie die jaarlijks wordt bijgewerkt?
- Zijn er middelen beschikbaar gesteld?
Uitvoering en beheer
Hier gaat het over de praktijk: hoe worden processen ingericht, wie is verantwoordelijk, en worden er trainingen gegeven?
- Is er een centraal aanspreekpunt voor toegankelijkheid?
- Worden leveranciers aangestuurd op toegankelijkheid?
- Worden medewerkers getraind?
Overige secties
De volledige vragenlijst bevat meerdere secties, waaronder onderwerpen als inkoop, onderhoud, monitoring en kwaliteitsborging.
Beantwoorden
Per stelling kies je Ja, Nee, Deels of Niet van toepassing, en kun je een toelichting geven. Je hoeft niet alles in één keer in te vullen. Tussentijds opslaan kan.
Klik op Opslaan als je klaar bent met een sessie.
Tips:
- Probeer niet alle stellingen in één keer te beantwoorden, sommigen vergen echt wat uitzoekwerk. Spreek bijvoorbeeld als team af om elke week een stuk of tien stellingen te beantwoorden. Zo heb je de hele lijst in ongeveer twee maanden doorlopen en bouw je onderweg een gedeeld beeld op.
- Gebruik de plus-knop in dip om per stelling een toelichting in te voeren. Bijvoorbeeld: De visie is vastgesteld door het bestuur op xx-xx-xxxx en te vinden in de Besluitenlijst van die datum.
- Vul het verantwoordingsverslag niet alleen in, maar bespreek het met je team. Het is een goed startpunt voor een gesprek over waar de organisatie naartoe wil met toegankelijkheid.
Het verslag exporteren
Via Verslag exporteren bovenin beeld stelt dip het volledige verslag samen. Daarin staan de standaardteksten uit het format, een overzicht van je kanalen en hun toegankelijkheidsstatus, en alle organisatorische maatregelen met de toelichtingen die je hebt ingevuld. Hoe completer en actueler je online landschap in dip Insights is, hoe beter het verslag.
Met de kopieerknop neem je het verslag toegankelijk over in je eigen document of systeem. Er is bewust geen download als Word of PDF, omdat die bestanden in veel gevallen zelf niet toegankelijk zijn. Omdat je de tekst kopieert, kun je hem daarna nog aanpassen, bijvoorbeeld door kolommen uit tabellen te verwijderen die je niet nodig hebt.
Versiebeheer
dip houdt bij wanneer je het verslag hebt ingevuld. Zo kun je over tijd zien hoe je organisatie zich ontwikkelt. Eerdere versies blijven beschikbaar in de historie.
Goed om te weten: Het verantwoordingsverslag is geen verplicht document, maar een hulpmiddel. Het helpt je om het grotere plaatje te zien naast de technische WCAG-resultaten.
Verwante artikelen
Toegankelijkheid monitoren
dip voert automatisch een quick scan uit op de digitale toegankelijkheid van je websites, gebaseerd op Lighthouse.
Het verschil tussen Lighthouse en een WCAG-audit
Lighthouse toetst automatisch een deel van de WCAG-richtlijnen. Een volledige WCAG-audit gaat veel verder en is verplicht voor overheden.